افزایش قیمت نفت، نخستین پیامد این بحران بود. نفت که دو روز پیش از آغاز جنگ در محدوده 65 دلار معامله می‌شد، تنها طی یک هفته به 90 دلار رسید و سپس بالای 100 دلار نوسان کرد. اما برخلاف تصور عمومی، این بحران تنها بازار انرژی را هدف نگرفته؛ بیت‌کوین و کل صنعت کریپتو نیز درگیر موجی از فشارهای ساختاری شده‌اند.
چرا بحران تنگه هرمز برای قیمت بیت‌کوین اهمیت دارد؟
استخراج بیت‌کوین به انرژی عظیمی نیاز دارد. شبکه بیت‌کوین سالانه حدود 211.58 تراوات‌ساعت برق مصرف می‌کند. اگرچه بیش از نیمی از این انرژی از منابع تجدیدپذیر تأمین می‌شود، اما 47.6 درصد آن همچنان وابسته به سوخت‌های فسیلی است، عمدتاً گاز طبیعی. سهم مستقیم نفت در این ترکیب تنها 0.5 درصد است، اما همان‌طور که کریس برندلر، تحلیلگر ارشد Rosenblatt، توضیح می‌دهد، افزایش قیمت نفت به‌طور غیرمستقیم هزینه انرژی را در بسیاری از شبکه‌ها بالا می‌برد و این یعنی افزایش هزینه استخراج حتی برای ماینرهایی که مستقیما از نفت استفاده نمی‌کنند.
به بیان ساده، هر جهش در قیمت انرژی، هزینه استخراج را بالا می‌برد و این موضوع به‌ویژه پس از هاوینگ 2024 که پاداش استخراج نصف شد، فشار مضاعفی بر ماینرها وارد کرده است.
شکاف عمیق میان ایران و آمریکا در هزینه استخراج
بحران هرمز یک واقعیت تکان‌دهنده را آشکار کرده: هزینه استخراج بیت‌کوین در ایران و آمریکا در دو سر یک طیف قرار گرفته است.
ایران؛ ارزان‌ترین نقطه جهان برای استخراج
طبق داده‌های دانشگاه کمبریج، هزینه استخراج یک بیت‌کوین در ایران حدود 1300 دلار است؛ رقمی که ایران را به ارزان‌ترین کشور جهان برای ماینینگ تبدیل می‌کند. دلیل این اختلاف، برق فوق‌العاده ارزان و یارانه‌ای است که گاهی به 0.005 دلار برای هر کیلووات‌ساعت می‌رسد.
اما جنگ تأثیر خود را بر ایران نیز گذاشته است. طبق گزارش Hashrate Index، ایران 7 اگزاهش بر ثانیه از توان هش خود را از دست داده؛ رقمی که در صورت صحت برآوردهای قبلی، به معنای 77 درصد کاهش هش‌ریت است.
آمریکا؛ استخراج در آستانه زیان‌دهی
در مقابل، هزینه استخراج در آمریکا به 85 تا 90 هزار دلار رسیده است؛ یعنی بالاتر از قیمت بازار بیت‌کوین. بسیاری از ماینرهای آمریکایی اکنون با زیان عملیاتی کار می‌کنند و برندلر تاکید می‌کند که «هر دلار درآمد ماینرها مستقیما به قیمت بیت‌کوین وابسته است».
این اختلاف عظیم، بازار جهانی ماینینگ را وارد دوره‌ای از دو قطبی شدن کرده است؛ کشورهایی با انرژی ارزان در یک سو و کشورهایی با هزینه بالا در سوی دیگر.
هاوینگ 2024؛ ضربه اول، بحران انرژی ضربه دوم
هاوینگ 2024 پاداش استخراج را به 3.125 بیت‌کوین کاهش داد و باعث شد نقطه سر به سر ماینرها از 0.12 دلار به 0.07 دلار برای هر کیلووات‌ساعت سقوط کند. این اتفاق بسیاری از ماینرها را مجبور به خاموش‌کردن دستگاه‌ها کرد.
بحران انرژی ناشی از جنگ، این فشار را تشدید کرده و اکنون بسیاری از ماینرها در شرایطی فعالیت می‌کنند که سودآوری آن‌ها به‌شدت کاهش یافته است.
چرخش صنعت ماینینگ به سمت هوش مصنوعی
در چنین شرایطی، شرکت‌های بزرگ ماینینگ به سمت مدل «دو موتوره» حرکت کرده‌اند: ترکیب استخراج بیت‌کوین با پردازش ابری هوش مصنوعی (HPC).
شرکت HIVE Digital نمونه بارز این تغییر است. این شرکت:
- تمام انرژی خود را از منابع تجدیدپذیر تامین می‌کند و از بحران هرمز تاثیر نمی‌گیرد.
- هزینه انرژی ثابت دارد و با افزایش قیمت نفت دچار مشکل نمی‌شود.
- درآمد AI آن 3 تا 25 برابر بیشتر از ماینینگ است.
- 30 میلیون دلار قرارداد جدید پردازش ابری AI امضا کرده است.
این تغییر نشان می‌دهد که صنعت ماینینگ در حال پوست‌اندازی است و شرکت‌هایی که به انرژی تجدیدپذیر و درآمدهای متنوع تکیه دارند، در حال فاصله گرفتن از رقبا هستند.
آیا بحران تنگه هرمز می‌تواند قیمت بیت‌کوین را سقوط دهد؟
بیت‌کوین یک مکانیسم خودتنظیم دارد: سختی شبکه هر دو هفته یک‌بار تنظیم می‌شود. اگر ماینرهای ناکارآمد خاموش شوند، سختی کاهش می‌یابد و ماینرهای کارآمدتر سود بیشتری می‌برند.
برندلر معتقد است که شبکه بیت‌کوین «نمی‌شکند؛ فقط کارآمدتر می‌شود» و حذف ماینرهای ضعیف بخشی طبیعی از چرخه این صنعت است.
اما بازار قیمت داستان دیگری دارد. افزایش هزینه استخراج معمولا یک اثر بلندمدت دارد: قیمت بیت‌کوین تمایل دارد به سمت هزینه تولید حرکت کند.
در کوتاه‌مدت اما جنگ، نااطمینانی و کاهش نقدینگی می‌تواند نوسان‌های شدید ایجاد کند و سرمایه‌گذاران را به سمت دارایی‌های امن‌تر مانند طلا و نفت سوق دهد.
جمع‌بندی
بحران تنگه هرمز نشان داد که:
- بیت‌کوین برخلاف تصور عمومی از ژئوپولیتیک جدا نیست.
- افزایش قیمت انرژی، استخراج را گران‌تر و بازار را شکننده‌تر می‌کند.
- شکاف هزینه استخراج میان ایران و آمریکا بی‌سابقه شده.
- صنعت ماینینگ در حال مهاجرت به سمت هوش مصنوعی است.
- شبکه بیت‌کوین مقاوم است، اما بازار آن حساس و پرنوسان.
اگر جنگ تشدید شود، احتمالا شاهد کاهش هش‌ریت، افزایش نوسان و فشار کوتاه‌مدت بر قیمت خواهیم بود؛ اما در بلندمدت، افزایش هزینه تولید می‌تواند به رشد ارزش بیت‌کوین کمک کند.
سوالات متداول
آیا بسته‌شدن تنگه هرمز مستقیما باعث افزایش قیمت بیت‌کوین می‌شود؟
نه به‌طور مستقیم. اما افزایش قیمت انرژی هزینه استخراج را بالا می‌برد و این موضوع می‌تواند در بلندمدت فشار صعودی بر قیمت ایجاد کند.
چرا هزینه استخراج در ایران بسیار پایین است؟
به دلیل برق یارانه‌ای و نرخ بسیار پایین هر کیلووات‌ساعت که گاهی به 0.005 دلار می‌رسد.
چرا هش‌ریت ایران کاهش یافته است؟
به‌دلیل اختلالات ناشی از جنگ، محدودیت‌های انرژی و احتمالا کاهش فعالیت ماینرهای غیررسمی.
آیا صنعت ماینینگ در حال نابودی است؟
خیر. اما در حال دگرگونی است. شرکت‌هایی که انرژی ارزان و تجدیدپذیر دارند یا به سمت هوش مصنوعی حرکت کرده‌اند، در حال پیشروی هستند.
آیا جنگ ایران و آمریکا می‌تواند شبکه بیت‌کوین را مختل کند؟
شبکه بیت‌کوین به‌دلیل مکانیسم تنظیم سختی بسیار مقاوم است و حتی با کاهش هش‌ریت نیز پایدار می‌ماند.
دیدگاه شما پس از بررسی توسط تحریریه منتشر خواهد شد. در صورتی که در بخش نظرات سوالی پرسیده‌اید اگر ما دانش کافی از پاسخ آن داشتیم حتماً پاسخگوی شما خواهیم بود در غیر این صورت تنها به امید دریافت پاسخ مناسب از دیگران آن را منتشر خواهیم کرد.
ایمیل شما منتشر نخواهد شد.