گروکیپدیا نژاد پرست، هموفوبیک و عاشق ایلان ماسک است!

گروکیپدیا: قالب آشنا، محتوای مشکوک

از نظر قالب و سبک، گروکیپدیا شباهت چشمگیری به ویکی‌پدیا دارد؛ هرچند نسخه‌ای بسیار ابتدایی‌تر است. مدخل‌ها با تیتر و زیرتیتر، ارجاعات و فهرست منابع در پایان سازمان‌دهی شده‌اند. هر مقاله مدعی است که توسط «Grok»، چت‌بات هوش مصنوعی xAI، بررسی صحت شده؛ هرچند مشخص نیست این «fact-checking» دقیقاً چه معنایی دارد. همچنین روشن نیست که 885 هزار و 279 مدخل موجود در صفحه اصلی گروکیپدیا چگونه و توسط چه کسی یا چه چیزی ایجاد شده‌اند.

بخش زیادی از محتوای گروکیپدیا به‌طرز مشکوکی مشابه ویکی‌پدیا است. در بسیاری موارد، مقالات عملاً  (و گاهی حتی به‌طور کامل) کپی نسخه‌های ویکی‌پدیا هستند. اما در موضوعاتی که با جهان‌بینی شخصی ایلان ماسک در تضاد است، لحن مقالات به‌طور چشمگیری تغییر می‌کند.

در اینجا گروکیپدیا ناگهان به سمت دیدگاه‌های راست‌گرایانه، خطاهای واقعیت، نقد رسانه‌های جریان اصلی و تئوری‌های توطئه بی‌اساس می‌رود. در برخی مواقع، گروکیپدیا آشکارا نژادپرستانه و ترنس‌هراسانه است. ماسک اما در این میان تصویر مثبتی دارد؛ او و شرکت‌هایش اغلب در نوری خوش‌بینانه ترسیم می‌شوند.

علم زیر سایه سیاست

این الگو در موضوعات علمی تثبیت‌شده نیز تکرار می‌شود. در صفحه «واکسن‌ها و اوتیسم»، ویکی‌پدیا می‌نویسد که «تحقیقات گسترده نشان داده هیچ رابطه‌ای میان واکسن‌ها و اختلال طیف اوتیسم وجود ندارد و مواد تشکیل‌دهنده واکسن‌ها باعث اوتیسم نمی‌شوند» و اجماع علمی بر ایمنی واکسن‌ها را از سوی نهادهایی چون WHO و CDC و FDA ذکر می‌کند.

گروکیپدیا محتاط‌تر است. مدخل آن تنها ایده ارتباط واکسن MMR با اوتیسم را رد می‌کند، اما به دیدگاه‌های موسوم به ضدواکسن اعتبار می‌دهد و آن را «فرضیه» می‌نامد. تنها اشاره به اجماع علمی این است که یک قرارداد اخیر CDC نشان‌دهنده «تداوم سیاست‌گذاری علی‌رغم مخالفت نهادهای اجماع علمی جریان اصلی» است.

در موضوع منشأ کووید، گروکیپدیا باز هم اجماع علمی را نادیده گرفته و فرضیه‌های مهندسی ویروس را برجسته می‌کند، در حالی که ویکی‌پدیا بارها این ادعاها را «اطلاعات غلط یا تحریف شواهد علمی» می‌خواند.

به‌طور مشابه، مدخل گروکیپدیا درباره تغییرات اقلیمی نشانه دیگری است که ماسک شاید در جهانی با مفهوم انعطاف‌پذیرتری از واقعیت زندگی می‌کند. همان‌طور که جِی پیترز از رسانه «ورج» اشاره کرده، گروکیپدیا از کنار اجماع تقریباً کامل دانشمندان درباره گرمایش زمین و نقش فعالیت‌های انسانی می‌گذرد و به‌جای آن بر «هشدار عمومی» ناشی از رسانه‌ها و گروه‌های مدافع محیط‌زیست مانند Greenpeace تمرکز می‌کند.

از ترنس‌هراسی تا توجیه شورش

این مدخل‌های علمی گروکیپدیا شبیه نسخه‌های پیچیده‌شده ویکی‌پدیا هستند، اما مدخل‌های سیاسی تفاوتی ناخوشایندتر دارند. در مدخل «Transgender»، واژه «transgenderism» بارها به‌کار رفته؛ در حالی که ویکی‌پدیا یادآور می‌شود این اصطلاح اکنون به معنای تحقیرآمیز شناخته می‌شود.

برخلاف مدخل ویکی‌پدیا درباره چلسی منینگ، افشاگر و تحلیلگر سابق ارتش آمریکا که در 2010 اطلاعات محرمانه را با ویکی‌لیکس به اشتراک گذاشت، گروکیپدیا در معرفی زندگی او بارها از نام قدیمی و جنسیت اشتباه استفاده کرده است.

همان‌طور که در شبکه اجتماعی بلواسکای دیده شده، مدخل گروکیپدیا درباره «نژاد و هوش» ادعا می‌کند علم نشان داده برخی نژادها باهوش‌تر از دیگران هستند؛ و حتی فهرست امتیازهای IQ نژادهای مختلف را آورده است. در مقابل، ویکی‌پدیا تأکید دارد تفاوت‌های IQ را نمی‌توان با ژنتیک توضیح داد.

گروکیپدیا می‌نویسد: «میزان نقش ژنتیک در تفاوت‌های میان‌گروهی همچنان محل مناقشه است.» بخش سیاست این مدخل همچنین به نشریه شبه‌علمی Mankind Quarterly استناد می‌کند؛ مجله‌ای که به انتشار «علم نژادی» و ارتباط با ملی‌گرایی سفیدپوست شناخته می‌شود.

در حالی که ویکی‌پدیا حمله 6 ژانویه به کنگره آمریکا را «کودتای نافرجام» می‌خواند، گروکیپدیا با زبان «ادعاهای گسترده درباره تخلفات انتخاباتی» عملاً شورش هواداران ترامپ را توجیه کرده و خشونت را کم‌اهمیت جلوه می‌دهد؛ مثلاً می‌نویسد «بیشتر» شورشیان «سلاحی حمل نمی‌کردند و ورود ظرف چند ساعت پاکسازی شد.» در مقابل، ویکی‌پدیا یادآور می‌شود که خود کنگره این شورش را بخشی هدفمند از برنامه ترامپ برای لغو انتخابات دانسته است.

ویکی‌پدیا جورج فلوید را به‌عنوان یک مرد سیاه‌پوست معرفی می‌کند که توسط پلیس سفیدپوست به قتل رسید و موجی از اعتراضات علیه خشونت پلیس و نژادپرستی را برانگیخت. در گروکیپدیا، فلوید بیشتر به‌خاطر سابقه کیفری‌اش شناخته می‌شود؛ جمله آغازین به‌وضوح نژادپرستانه است: «جورج پری فلوید جونیور (14 اکتبر 1973 – 25 مه 2020) مردی آمریکایی با سابقه کیفری طولانی شامل محکومیت به سرقت مسلحانه، نگهداری مواد مخدر و دزدی در تگزاس بین سال‌های 1997 تا 2007 بود.» خواننده تا جمله چهارم نمی‌فهمد که فلوید به قتل رسیده است.

وزارت «کارایی دولتی» یا DOGE در گروکیپدیا غایب است؛ عجیب است چون ماسک ریاست این نهاد کوتاه‌مدت را برعهده داشت که توسط ترامپ برای حذف هزینه‌های اضافی دولت ایجاد شده بود. (گروکیپدیا کاربران را به میم اینترنتی Shiba Inu هدایت می‌کند.) در ویکی‌پدیا اما نقش DOGE در اخراج گسترده کارکنان دولت و انحلال نهادهای قدیمی ذکر شده است.

علاقه گروکیپدیا به ماسک

حداقل یک نفر در گروکیپدیا تصویر خوبی دارد: ایلان ماسک. مدخل‌های مربوط به او و شرکت‌هایش انگار با قلم‌مو بازنویسی شده‌اند. در زندگینامه او هیچ اشاره‌ای به منافع خانوادگی در معادن زمرد یا دیدگاه‌های نژادپرستانه پدربزرگش نشده است. در مقابل، مقالات مربوط به شرکت‌های ماسک بسیار طولانی‌تر و مثبت‌تر از ویکی‌پدیا هستند: مقاله Optimus چهار برابر، Neuralink سه برابر و Cybertruck تقریباً دو برابر طولانی‌تر است. زبان نیز بسیار ستایش‌آمیزتر است.

مدخل SpaceX هیچ اشاره‌ای به تلاش‌های ناموفق ماسک برای خرید فناوری از روسیه ندارد و مشکلات زیست‌محیطی را مثبت‌تر از ویکی‌پدیا نشان می‌دهد. صفحه Cybertruck به‌سختی به مشکلات ایمنی یا فراخوان‌ها اشاره می‌کند و بیشتر رسانه‌ها را به جانبداری علیه تسلا متهم می‌کند. صفحه Optimus نیز کمتر به انتقادها درباره پیش‌بینی‌های اغراق‌آمیز ماسک می‌پردازد.

دانش‌نامه یا ابزار روایت؟

گروکیپدیا در ظاهر یک دانش‌نامه شبیه ویکی‌پدیا است، اما در عمل ترکیبی از کپی‌برداری، تحریف علمی، سوگیری سیاسی و بازنویسی تاریخ به نفع ایلان ماسک و شرکت‌هایش است. این پروژه نشان می‌دهد در عصر هوش مصنوعی، حتی دانش‌نامه‌ها می‌توانند به ابزار روایت‌های شخصی و سیاسی بدل شوند.