ظاهر برنامه

میتوانید ظاهر فارنت را به سلیقه خود تغییر دهید.

هوش مصنوعی

مطالعه استنفورد: هوش مصنوعی بیشترین ضربه را به مشاغل غیرتخصصی وارد می‌کند

هوش مصنوعی مشاغل

اریک برینجولفسون، پژوهشگر اصلی این تحقیق، هشدار داد روند کنونی نشان‌دهنده آینده‌ای نزدیک است که در آن مشاغل موجود برای کارگران پیش از عصر هوش مصنوعی همچنان باقی می‌مانند، اما بسیاری از فرصت‌های شغلی برای نسل تازه‌وارد به بازار کار به‌تدریج ناپدید می‌شوند.

سعید زعفرانی
|
سعید زعفرانی
سعید زعفرانی نویسنده


سال‌هاست که تحلیلگران صنعت هوش مصنوعی هشدار می‌دهند موجی از بیکاری ناشی از سیستم‌های فوق‌هوشمند در راه است؛ سیستم‌هایی که قادرند بسیاری از وظایف انسانی را ارزان‌تر و سریع‌تر انجام دهند. حالا پژوهش تازه‌ای از اقتصاددانان دانشگاه استنفورد نشان می‌دهد هوش مصنوعی واقعاً در حال ایجاد کاهش چشمگیر در فرصت‌های شغلی غیرتخصصی (Entry-level) یا «سطح ابتدایی» برای کارگران جوان در برخی حوزه‌هاست، در حالی که کارگران باسابقه‌تر تا این لحظه تقریباً بی‌تأثیر مانده‌اند.

یافته‌های تازه و شکاف رو به گسترش

نسخه آگوست 2026 مقاله «قناری‌ها در معدن زغال‌سنگ؟ شش واقعیت درباره اثرات اخیر هوش مصنوعی بر اشتغال» داده‌های جدید و آمارهای دقیق‌تری نسبت به نسخه سال گذشته ارائه می‌دهد. محققان استنفورد تأیید کرده‌اند روندی که سال گذشته در کاهش فرصت‌های شغلی برای کارگران تازه‌کار مشاهده شد، همچنان ادامه دارد و حتی گسترده‌تر شده است. به‌طور مشخص، سطح اشتغال کارگران 22 تا 25 ساله در مشاغل با «بیشترین مواجهه با هوش مصنوعی» اکنون 19 درصد کمتر از همتایانشان در حوزه‌هایی است که کمتر در معرض اختلال ناشی از هوش مصنوعی قرار دارند. این شکاف سال گذشته تنها 13 درصد بود.

روش تحقیق و داده‌ها

برای رسیدن به این نتایج، پژوهشگران از زیرمجموعه بزرگی از داده‌های ناشناس و پرتکرار حقوق و دستمزد که توسط شرکت مدیریت منابع انسانی ADP گردآوری می‌شود استفاده کردند. سپس میزان «مواجهه» هر شغل با اختلال ناشی از هوش مصنوعی را با دو معیار سنجیدند: یکی شاخص اثر بالقوه بازار کار که پیش‌تر توسط محققان دیگر تدوین شده بود، و دیگری شاخص اقتصادی «انتروپیک» که بررسی می‌کند مشاغل مختلف چگونه از مدل Claude در کار روزمره استفاده می‌کنند.

در سطح کل اقتصاد، تفاوت چندانی میان مشاغل با بیشترین و کمترین مواجهه با هوش مصنوعی دیده نشد. اما وقتی گروه سنی 22 تا 25 سال جدا شد، مشخص شد از سال 2022 تاکنون اشتغال در 40 درصد مشاغل «بیشترین تأثیرپذیری» حدود 11 درصد کاهش یافته، در حالی که در ۶۰ درصد مشاغل «کمترین تأثیرپذیری» اشتغال همین گروه سنی 10 درصد رشد داشته است.

کاهش استخدام، نه افزایش اخراج

تحلیل دقیق‌تر داده‌ها نشان داد این پدیده بیشتر ناشی از کاهش نرخ استخدام کارگران تازه‌کار در حوزه‌های تحت تأثیر هوش مصنوعی است، نه افزایش اخراج یا ترک کار. همچنین اثرات بازار کار در این گروه عمدتاً به کاهش سطح کلی اشتغال مربوط می‌شود، نه کاهش دستمزدها.

تفاوت میان اتوماسیون و تقویت

پژوهشگران دریافتند همه مشاغل در معرض «اختلال» هوش مصنوعی به یک اندازه آسیب‌پذیر نیستند. در شاخص انتروپیک، وظایف به دو دسته تقسیم شدند: «اتوماسیونی» (جایگزینی کامل کار انسانی) و «تقویتی» (کمک به کارگر انسانی برای انجام بهتر وظایف). مشاغلی مانند حسابداران، حسابرسان، منشی‌ها و کارمندان حوزه اطلاعات بیشترین آسیب‌پذیری را در برابر اتوماسیون داشتند، در حالی که مشاغلی مانند مدیرعامل و پرستار ثبت‌شده بیشتر از هوش مصنوعی به‌عنوان ابزار تقویتی استفاده می‌کردند.

طبیعتاً مشاغلی که اتوماسیون در آن‌ها غالب است، امروز بدترین وضعیت اشتغال برای کارگران تازه‌کار را نشان می‌دهند. پژوهشگران نوشتند: «یافته‌ها با این فرض سازگار است که استفاده‌های اتوماسیونی از هوش مصنوعی جایگزین نیروی کار می‌شود، در حالی که استفاده‌های مکمل با ثبات یا رشد اشتغال همراه است.»

دانش کدگذاری‌شده در برابر دانش ضمنی

پژوهشگران همچنین فرض کردند کارگران تازه‌کار بیشتر تحت تأثیر مشاغلی قرار می‌گیرند که نیازمند دانش «کدگذاری‌شده» هستند؛ یعنی دانش رسمی، استاندارد و مستند که از طریق آموزش، کتاب‌های درسی یا دستورالعمل‌ها منتقل می‌شود. در مقابل، مشاغلی که هوش مصنوعی بیشتر مکمل دانش «ضمنی» کارگران باتجربه است (دانشی که از طریق تمرین، راهنمایی و تجربه‌های واقعی به دست می‌آید) کمتر آسیب می‌بینند.

بررسی داده‌ها نشان داد مشاغل با دانش کدگذاری‌شده رشد کندتری در اشتغال سطح ابتدایی دارند، در حالی که مشاغل با دانش ضمنی رشد سریع‌تری برای کارگران میانسال و باسابقه نشان می‌دهند.

نقش آموزش عالی

در عین حال، پژوهشگران دریافتند تحصیلات عالی می‌تواند تا حدی اثرات منفی هوش مصنوعی بر اشتغال را کاهش دهد. مشاغلی که سهم بیشتری از فارغ‌التحصیلان دانشگاهی دارند، تفاوت‌های کمرنگ‌تری میان مشاغل بیشتر و کمتر در معرض هوش مصنوعی نشان دادند. اما در مشاغلی با تعداد اندک فارغ‌التحصیلان، مشاغل کمتر در معرض، رشد کردند و مشاغل بیشتر در معرض کاهش یافتند.

هشدار پژوهشگران

در گفت‌وگویی با واشنگتن‌پست، اریک برینجولفسون، پژوهشگر اصلی این تحقیق، هشدار داد روند کنونی نشان‌دهنده آینده‌ای نزدیک است که در آن مشاغل موجود برای کارگران پیش از عصر هوش مصنوعی همچنان باقی می‌مانند، اما بسیاری از فرصت‌های شغلی برای نسل تازه‌وارد به بازار کار به‌تدریج ناپدید می‌شوند. او گفت: «اثراتی که ما اندازه‌گیری کرده‌ایم واقعی، پایدار و در حال گسترش هستند و من بیش از گذشته نگران بازاری هستم که سطح کلی اشتغال را حفظ می‌کند اما بی‌صدا مسیر ورود جوانان به بازار کار را می‌بندد.»

دیدگاه و نظرات

دیدگاه شما پس از بررسی توسط تحریریه منتشر خواهد شد. در صورتی که در بخش نظرات سوالی پرسیده‌اید اگر ما دانش کافی از پاسخ آن داشتیم حتماً پاسخگوی شما خواهیم بود در غیر این صورت تنها به امید دریافت پاسخ مناسب از دیگران آن را منتشر خواهیم کرد.

ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

به جمع ما بپیوندید!

وارد حساب کاربری خود شوید تا از امکانات فارنت بهره‌مند شوید.اگر حساب کاربری ندارید، همین حالا ثبت‌نام کنید تا از محتوای خاص و خدمات ما لذت ببرید.