پشت هر مدل هوش مصنوعی، چه سخت‌افزاری کار می‌کند؟

رشدی که آمارها هم تاییدش می‌کنند

بازار هوش مصنوعی ایران در سال ۱۴۰۳ نسبت به سال قبل ۸۸ درصد رشد کرد و به حدود ۵.۵ هزار میلیارد تومان رسید. در همین بازه، بیش از ۱۴ هزار نیروی متخصص فعال در این حوزه شناسایی شدند. این رشد یک نکته مهم را نشان می‌دهد؛ تعداد شرکت‌هایی که مدل هوش مصنوعی طراحی یا اجرا می‌کنند، بسیار سریع‌تر از آنچه تصور می‌شد در حال افزایش است، و همه این شرکت‌ها یک نیاز مشترک دارند: سخت‌افزاری که بتواند این حجم از پردازش را تحمل کند.

نکته قابل توجه این است که سخت‌گیری در این حوزه فقط به بازار خصوصی محدود نمی‌شود. طبق ضوابط پروانه فعالیت هوش مصنوعی (AISP) در ایران، متقاضی این پروانه باید از همان ابتدا حداقل ۲۰۰ پتافلاپس توان پردازشی FP16 در اختیار داشته باشد؛ عددی که به‌تنهایی نشان می‌دهد صحبت از یک کامپیوتر معمولی یا حتی چند سرور پراکنده نیست، بلکه از یک زیرساخت سازمانی واقعی سخن گفته می‌شود.

جایی که الگوریتم به سخت‌افزار می‌رسد

مدل‌های زبانی و سیستم‌های یادگیری عمیق، برخلاف نرم‌افزارهای معمولی، نیاز به پردازش موازی هزاران عملیات هم‌زمان دارند. یک سرور معمولی که برای اجرای یک وب‌سایت یا نرم‌افزار حسابداری طراحی شده، برای این کار مناسب نیست. سرورهای اختصاصی هوش مصنوعی معمولا سه ویژگی مشترک دارند: پردازنده‌های چندهسته‌ای قدرتمند، پشتیبانی از چند کارت گرافیک هم‌زمان، و توان تغذیه و خنک‌کنندگی مجزا برای همان کارت‌های گرافیک.

نسل دوازدهم سرورهای HP دقیقا برای همین منظور بازطراحی شده است. برای مثال سری DL380a Gen12 در یک شاسی ۴U، تا ده کارت گرافیک دوبل‌عرض با توان مصرفی ۶۰۰ وات را هم‌زمان پشتیبانی می‌کند و برای تغذیه پایدار همین کارت‌ها، سه مدار برق مستقل با شش منبع تغذیه در نظر گرفته شده است. این موضوع نشان می‌دهد طراحی سخت‌افزار از پایه حول محور پردازش هوش مصنوعی بازنویسی شده است، نه اینکه یک سرور عمومی با چند تغییر جزئی به این کار اختصاص داده شده باشد.

مقایسه چند سری از سرورهای نسل دوازدهم HP برای بار پردازشی هوش مصنوعی

آنچه غول‌های فناوری هم به آن اذعان دارند

این‌که تقاضا برای این نوع زیرساخت واقعی و رو به رشد است، فقط ادعای فروشندگان سخت‌افزار نیست. در جدیدترین گزارش مالی HPE، درآمد حاصل از فروش سرور نسبت به دوره مشابه سال قبل، ۳۲.۷ درصد رشد داشته که بخش قابل توجهی از آن به سرورهای مجهز به تراشه‌های پیشرفته هوش مصنوعی مربوط می‌شود.

مشتریان همچنان در حال سرمایه‌گذاری روی نوسازی زیرساخت و توسعه مقیاس هوش مصنوعی هستند. آنتونیو نری، مدیرعامل HPE

در گزارش همین شرکت، سفارش‌های ثبت‌شده برای سیستم‌های هوش مصنوعی تنها در یک فصل به ۱.۸ میلیارد دلار رسیده و مجموع تعهدات باقی‌مانده این بخش از ۱۶ میلیارد دلار عبور کرده است. بخش عمده همین رشد، مربوط به همان نسل تازه سرورهاست؛ سری‌ای که با پردازنده‌های Xeon 6 و AMD EPYC نسل پنجم و پشتیبانی گسترده از کارت‌های گرافیک جدید NVIDIA، مشخصا برای آموزش و اجرای مدل‌های بزرگ طراحی شده است. این ارقام نشان می‌دهد حرکت به سمت زیرساخت اختصاصی هوش مصنوعی، یک روند موقتی نیست؛ بلکه در حال تبدیل شدن به بخش دائمی بودجه فناوری اطلاعات شرکت‌ها است.

وقتی زیرساخت داخلی جای واردات موازی و بلاتکلیفی را می‌گیرد

در ایران، تیم‌های فنی که روی پروژه‌های هوش مصنوعی یا زیرساخت‌های پرترافیک کار می‌کنند، معمولا با یک چالش اضافه نیز روبه‌رو هستند؛ دسترسی به سخت‌افزار سازمانی اصل، با گارانتی معتبر و پشتیبانی سریع در داخل کشور. بسیاری از پروژه‌ها به‌دلیل واردات غیررسمی، نبود قطعه یدکی یا نبود پشتیبانی فنی محلی، پس از چند ماه با مشکل جدی مواجه می‌شوند.

به همین دلیل، تیم‌هایی که قصد خرید سرور HP دارند، ترجیح می‌دهند این کار را از یک تامین‌کننده داخلی معتبر انجام دهند که هم اصالت کالا را تضمین می‌کند و هم در زمان بروز مشکل، پاسخ‌گویی سریع دارد؛ نه این‌که ماه‌ها منتظر یک قطعه از آن‌سوی مرزها بمانند.

جمع‌بندی؛ نامرئی اما تعیین‌کننده

هوش مصنوعی هرچقدر هم که انتزاعی و نرم‌افزاری به نظر برسد، در نهایت روی فلز و سیلیکون واقعی اجرا می‌شود. شرکت‌هایی که این نکته را زودتر درک می‌کنند و روی زیرساخت درست سرمایه‌گذاری می‌کنند، همان‌هایی هستند که در زمان رقابت جدی، عقب نمی‌مانند. برای آشنایی بیشتر با محصولات و خدمات، می‌توانید به رسام سرور سر بزنید.