میتوانید ظاهر فارنت را به سلیقه خود تغییر دهید.
زمین پس از دو گلی که صعود تیم ملی مکزیک را در مرحله یک‌شانزدهم نهایی جام جهانی فوتبال 2026 تضمین کرد و به طلسم ناکامی حدود 40 ساله در دور حذفی جام جهانی پایان داد، واقعاً به لرزه درآمده است!
شادی انفجاری هواداران تیم ملی مکزیک پس از پیروزی برابر اکوادور در جام جهانی 2026، لرزش‌هایی غیرعادی ایجاد کرد که توسط سامانه‌های پایش لرزه‌ای ثبت شد؛ رخدادی که بار دیگر بحث درباره اصطلاح «زلزله مصنوعی» را بر سر زبان‌ها انداخت.
زمین پس از دو گلی که صعود تیم ملی مکزیک را در مرحله یک‌شانزدهم نهایی جام جهانی فوتبال 2026 تضمین کرد و به طلسم ناکامی حدود ۴۰ ساله در دور حذفی جام جهانی پایان داد، واقعاً به لرزه درآمد. پلتفرم دیجیتال هشدار سریع و مدیریت جامع ریسک مکزیک (SASSLA) اعلام کرد که جشن و پایکوبی هزاران هوادار پس از گل‌های خولیان کینیونس و رائول خیمنس، سیگنالی غیرعادی با منشأ انسانی ایجاد کرده که توسط یک لرزه‌نگار Raspberry Shake در نزدیکی ورزشگاه مکزیکوسیتی ثبت شده است.
این سامانه اعلام کرده که که موج گسترده هیجان و تشویق تماشاگران باعث ایجاد لرزش‌هایی در محدوده اطراف ورزشگاه شده که تجهیزات لرزه‌نگاری آن را به‌وضوح ثبت کرده‌اند. به نظر این موضوع چیز عجیبی نباشد چرا که ازدحام هواداران و ازدحام آنها در این جشن طبق گزارش‌ها حتی به کشته شدن سه نفر نیز منجر شده است.
این نخستین بار نیست که شادی هواداران فوتبال روی دستگاه‌های لرزه‌نگاری اثر می‌گذارد. در جام جهانی 2018 روسیه، زمانی که مکزیک با تک‌گل هروینگ لوسانو آلمان را شکست داد، مؤسسه تحقیقات زمین‌شناسی و جوی مکزیک نیز از ثبت یک سیگنال لرزه‌ای با منشأ انسانی خبر داد. پژوهشگران معتقد بودند این سیگنال احتمالاً در نتیجه پریدن هم‌زمان هزاران هوادار در نقاط مختلف کشور ایجاد شده بود.
نمونه‌های مشابه تنها به مکزیک محدود نیست. طی هفته‌های اخیر، ژئوفیزیک‌دانان در شهر برگن نروژ نیز هر بار که تیم ملی این کشور در مرحله گروهی جام جهانی آمریکای شمالی گلزنی می‌کرد، لرزش‌هایی را در تجهیزات لرزه‌نگاری ثبت کرده‌اند.
حتی در دنیای موسیقی نیز چنین پدیده‌ای مشاهده شده است. در سال 2024، یکی از کنسرت‌های Taylor Swift در ورزشگاه SoFi Stadium لس‌آنجلس سیگنال‌هایی با فرکانس پایین و ماندگاری بالا تولید کرد که توسط حسگرهای لرزه‌ای ثبت شدند.
در سال‌های اخیر، رسانه‌ها بارها از اصطلاح «زلزله مصنوعی» برای توصیف چنین اتفاقاتی استفاده کرده‌اند؛ اما متخصصان زمین‌شناسی معتقدند این عبارت از نظر علمی چندان دقیق نیست. در واقع، «زلزله مصنوعی» یا زمین‌لرزه‌های القاشده توسط انسان واقعاً وجود دارند و سال‌هاست موضوع تحقیقات علمی هستند.
بر اساس پژوهش‌های انجام‌شده در دپارتمان علوم زمین Durham University، این نوع زمین‌لرزه‌ها در نتیجه فعالیت‌هایی رخ می‌دهند که ساختار زمین را تغییر می‌دهند؛ از جمله:
در چنین مواردی، تغییرات ایجادشده در لایه‌های زیرین زمین می‌تواند به وقوع زمین‌لرزه منجر شود.
کارشناسان تأکید می‌کنند که صرف ثبت یک لرزش توسط دستگاه‌های لرزه‌نگاری به معنای وقوع زلزله نیست.
آرتورو ایگلسیاس، پژوهشگر مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه ملی خودمختار مکزیک، پیش‌تر توضیح داده بود که فعالیت‌های انسانی می‌توانند لرزش‌هایی ایجاد کنند که به‌راحتی توسط لرزه‌نگارها ثبت شوند، اما این لرزش‌ها الزاماً پدیده‌های زمین‌شناختی محسوب نمی‌شوند و نه دارای بزرگای لرزه‌ای هستند و نه تغییری در ساختار زیرزمین ایجاد می‌کنند.
او همچنین توضیح می‌دهد که سامانه‌های لرزه‌نگاری امروزی آن‌قدر حساس هستند که کوچک‌ترین ارتعاشات را نیز ثبت می‌کنند؛ چه منشأ طبیعی داشته باشند و چه حاصل فعالیت‌های انسانی. علاوه بر این، عواملی مانند محل نصب ایستگاه لرزه‌نگاری، جنس خاک و شدت فعالیت‌های سطحی نیز بر داده‌های ثبت‌شده تأثیر می‌گذارند.
ایگلسیاس برای روشن‌تر شدن موضوع مثالی ساده می‌زند: «اگر حتی یک نفر کنار حسگر بپرد، دستگاه آن را ثبت می‌کند؛ اما این زلزله نیست. اینکه بگوییم فعالیت پراکنده هواداران باعث زلزله شده، بیشتر شبیه یک شوخی است.»
با وجود اینکه این پدیده از نظر علمی زلزله محسوب نمی‌شود، پژوهشگران معتقدند مطالعه چنین لرزش‌هایی اهمیت زیادی دارد.
حرکت هم‌زمان ده‌ها هزار نفر، مانند آنچه پس از گل‌های تیم ملی مکزیک رخ داد، داده‌های ارزشمندی در اختیار دانشمندان قرار می‌دهد و به آنها کمک می‌کند روش‌های دقیق‌تری برای تحلیل سیگنال‌های لرزه‌ای توسعه دهند؛ به‌ویژه برای تشخیص بهتر تفاوت میان ارتعاشات طبیعی و ارتعاشاتی که منشأ انسانی دارند.
این مطالعات همچنین می‌تواند به پیشرفت فناوری‌هایی مانند تداخل‌سنجی لرزه‌ای (Seismic Interferometry) کمک کند؛ روشی که از ارتعاشات روزمره محیط برای بررسی ساختار لایه‌های زیرین زمین استفاده می‌کند، بدون آنکه نیازی به انفجارهای کنترل‌شده یا انتظار برای وقوع یک زمین‌لرزه طبیعی باشد.
به این ترتیب، هرچند شادی هواداران فوتبال زلزله واقعی ایجاد نمی‌کند، اما همین ارتعاشات انسانی می‌توانند به ابزاری ارزشمند برای پیشرفت پژوهش‌های لرزه‌شناسی و شناخت بهتر رفتار پوسته زمین تبدیل شوند.
وارد حساب کاربری خود شوید تا از امکانات فارنت بهره‌مند شوید.اگر حساب کاربری ندارید، همین حالا ثبت‌نام کنید تا از محتوای خاص و خدمات ما لذت ببرید.
دیدگاه شما پس از بررسی توسط تحریریه منتشر خواهد شد. در صورتی که در بخش نظرات سوالی پرسیده‌اید اگر ما دانش کافی از پاسخ آن داشتیم حتماً پاسخگوی شما خواهیم بود در غیر این صورت تنها به امید دریافت پاسخ مناسب از دیگران آن را منتشر خواهیم کرد.
ایمیل شما منتشر نخواهد شد.