جعبه سیاه زمین تا پایان فصل پاییز برپا می‌شود؛ بنای یادبود برای ثبت سقوط تمدن بشری

نزدیک به پنج سال از زمانی می‌گذرد که سازمان غیرانتفاعی استرالیایی Rouser Lab از طرح خود برای ساخت «جعبه سیاه زمین» رونمایی کرد؛ دستگاهی شبیه به جعبه سیاه هواپیما که قرار است روند سقوط بشر به سوی نابودی زیست‌محیطی را ثبت و مستندسازی کند. اکنون سازندگان این پروژه اعلام کرده‌اند که این ردیاب آخرالزمانی تا پایان سال جاری میلادی در تاسمانی نصب خواهد شد.

جعبه سیاه زمین چه مشخصاتی دارد؟

بر اساس گزارش‌ها، مونتاژ قطعات این سازه آغاز شده و برنامه این است که در پایان فصل پاییز در حاشیه یک فرودگاه دورافتاده در تاسمانی مستقر شود. این سازه عظیم که 16 متر طول و 4 متر ارتفاع دارد، از فولاد تقویت‌شده و بتن ساخته خواهد شد؛ ساختاری که به گفته طراحان، برای مقاومت در برابر تقریباً هر تهدیدی از جمله طوفان‌های شدید، زلزله، آتش‌سوزی، سیل و حتی حملات عمدی طراحی شده است.

بر روی سقف این بنا 36 پنل خورشیدی نصب خواهد شد که با لایه‌هایی از شیشه مقاوم محافظت می‌شوند. این پنل‌ها انرژی مورد نیاز سامانه‌های ذخیره‌سازی داخلی را تأمین می‌کنند؛ سامانه‌هایی که حجم عظیمی از داده‌ها، اندازه‌گیری‌ها و تعاملات مرتبط با سلامت سیاره زمین را ذخیره خواهند کرد.

این اطلاعات از منابعی مانند آژانس‌های فضایی، سازمان‌های هواشناسی و دانشگاه‌ها گردآوری شده و به‌صورت پیوسته از طریق اینترنت وارد سیستم می‌شوند تا شاخصی جامع با عنوان «شاخص حیاتی زمین» شکل گیرد.

به گفته مسئولان پروژه، هدف از ساخت این دستگاه «ارائه روایتی بی‌طرفانه از رویدادهایی است که ممکن است به نابودی سیاره منجر شوند، ایجاد مسئولیت‌پذیری برای نسل‌های آینده و ترغیب انسان‌ها به اقدام فوری». آن‌ها تأکید می‌کنند که پایان این داستان هنوز نوشته نشده و سرنوشت آن کاملاً به تصمیم‌های امروز ما بستگی دارد.

ثبت و نگهداری تا آخرالزمان

در پنج سال گذشته، Rouser Lab جزئیات اندکی از روند پیشرفت این پروژه منتشر کرده بود. با این حال، Jonathan Kneebone، مدیر هنری این مجموعه، اعلام کرده است که تیم پروژه طی این مدت به توسعه طراحی سازه، سامانه‌های ذخیره‌سازی داده، منابع اطلاعاتی، پلتفرم وب و همچنین مدل‌های تأمین مالی بلندمدت مشغول بوده‌اند.

نکته قابل توجه این است که «روزر لب» یک سازمان علمی یا فناوری به معنای متعارف نیست. این مجموعه خود را «آژانس آزمایشی ارتباطات زیست‌محیطی» معرفی می‌کند. در سال‌هایی که خبری از پیشرفت پروژه منتشر نمی‌شد، برخی تصور می‌کردند «جعبه سیاه زمین» صرفاً یک حرکت نمادین برای جلب توجه به بحران اقلیمی است. هرچند آگاهی‌بخشی یکی از اهداف پروژه محسوب می‌شود، اما اکنون روشن شده که این سازمان از ابتدا در ساخت و نصب این سازه کاملاً جدی بوده است.

طراحان پروژه آینده‌ای را تصور می‌کنند که در آن تمدن‌های پس از ما بتوانند با مطالعه داده‌های ذخیره‌شده در جعبه سیاه زمین، از اشتباهات نسل حاضر درس بگیرند و از تکرار آن‌ها جلوگیری کنند. این سازمان همچنین روی پروژه دیگری با عنوان «Climate S.O.S.» کار می‌کند؛ طرحی برای ساخت یک ابلیسک فناورانه 50 متری که در رأس آن یک تلسکوپ رادیویی قرار خواهد گرفت تا پیامی اضطراری را به اعماق فضا مخابره کند؛ شاید به این امید که تمدنی فرازمینی بتواند بشر را از فروپاشی اقلیمی نجات دهد.

البته تحقق چنین ایده‌ای هنوز در آینده‌ای دور قرار دارد. در شرایط فعلی، مسئولان پروژه امیدوارند «جعبه سیاه زمین» به‌عنوان یک آرشیو بی‌طرف و برخط برای دانشمندان، دانشجویان، روزنامه‌نگاران و عموم مردم عمل کند.

با این حال، این پرسش همچنان بی‌پاسخ مانده است که آیا چنین سازه‌ای واقعاً کاربرد عملی قابل‌توجهی خواهد داشت یا نه. امروزه حجم عظیمی از داده‌های آزاد و متن‌باز درباره بحران اقلیمی در دسترس عموم قرار دارد و دلیلی وجود ندارد که تصور کنیم این اطلاعات برای نسل‌های آینده قابل دسترس نخواهد بود.

با این وجود، از منظر آگاهی‌بخشی عمومی، نصب این جعبه سیاه ممکن است بار دیگر توجه‌ها را به بحران تغییرات اقلیمی جلب کند؛ دست‌کم تا زمانی که موج بعدی اخبار، موضوع دیگری را در مرکز توجه قرار دهد.