پیدا کردن دلیل کرش سیستم در این مواقع، گاهی از پیدا کردن سوزن در انبار کاه هم سخت‌تر می‌شود. انگار کامپیوترها هم مثل آدم‌ها بعضی روزها از دنده چپ بیدار می‌شوند و حوصله کار کردن ندارند. اما خب، ما می‌دانیم که در دنیای صفر و یک، هیچ اتفاقی بدون دلیل نیست. بیایید با هم به زبان خیلی ساده و خودمانی بررسی کنیم که واقعا پشت پرده این خاموشی‌های ناگهانی و اعصاب‌خردکن چه می‌گذرد.
آشنایی با چند دلیل کرش سیستم
اولین چیزی که باید قبول کنیم این است که کامپیوترها جادو نیستند. آن‌ها دستگاه‌های به‌شدت پیچیده‌ای هستند که توسط هزاران انسان مختلف طراحی و برنامه‌نویسی شده‌اند. و انسان‌ها هم جایزالخطا هستند.
یادتان هست در مقاله «مقایسه نسل‌ها در پذیرش تکنولوژی‌های جدید و گجت‌های هوشمند» به این موضوع اشاره کردیم؟ در آن مقاله توضیح داده‌ایم که پذیرش تکنولوژی جدید مثل کامپیوتر یک سری چالش دارد که خب طبیعیست و باید یادشان گرفت. پدرها و مادرهای ما وقتی با اولین کامپیوترها کار می‌کردند، فکر می‌کردند اگر دکمه اشتباهی را بزنند کامپیوتر منفجر می‌شود! اما واقعیت این است که این دستگاه‌ها با وجود هوشمندی ظاهری، بسیار شکننده هستند و یک خطای کوچک در کدهایشان می‌تواند کل سیستم را به هم بریزد.
پر شدن یا تداخل در حافظه موقت
یکی از شایع‌ترین چیزهایی که می‌تواند یک دلیل کرش سیستم باشد، پر شدن یا تداخل در حافظه موقت یا همان رم (RAM) است. برای اینکه قضیه روشن شود، رم را مثل یک میز کار واقعی در نظر بگیرید.
وقتی شما کامپیوتر را روشن می‌کنید و یک برنامه باز می‌کنید، انگار یک پوشه را از کمد (هارد دیسک) درآورده‌اید و روی میز گذاشته‌اید. حالا مرورگر اینترنت را باز می‌کنید (چند پوشه دیگر)، یک آهنگ پخش می‌کنید، تلگرام را چک می‌کنید و… کم‌کم این میز آن‌قدر شلوغ می‌شود که دیگر جای سوزن انداختن نیست.
حالا فرض کنید در این شلوغی، یک برنامه می‌خواهد یک فایل جدید روی میز بگذارد اما فایلی که مربوط به برنامه دیگری است را اشتباها هل می‌دهد و پایین می‌اندازد! در دنیای کامپیوتر، به این حالت می‌گویند تداخل حافظه یا Memory Leak. سیستم عامل (مثلا ویندوز) وقتی می‌بیند اوضاع این‌قدر قاراشمیش شده و نمی‌تواند کنترلش کند، برای جلوگیری از خراب شدن کل اطلاعات، دکمه توقف اضطراری را می‌زند و سیستم کرش می‌کند. به همین سادگی.
اختلال در نرم افزارها
گاهی اوقات دلیل کرش سیستم اصلا ربطی به سخت‌افزار یا پر شدن حافظه ندارد. مشکل از خود نرم‌افزارهاست. روزانه هزاران خط کد در پس‌زمینه کامپیوتر شما در حال اجراست. گاهی دو تا برنامه همزمان می‌خواهند از یک بخش خاص از پردازنده استفاده کنند و هیچ‌کدام هم کوتاه نمی‌آیند.
اما ماجرا فقط دعوای دو نرم‌افزار ساده نیست؛ گاهی سیستم‌ها به خاطر پیچیدگی بیش از حد خودشان در هم می‌پیچند. در دنیای امروز که نرم‌افزارها مدام در حال تحلیل داده‌ها هستند، گاهی اوقات با وجود تمام تحلیل‌های منطقی، الگوریتم‌ها رفتار عجیبی نشان می‌دهند. این پدیده شبیه به [نقطه‌هایی که بازار بدون هیچ توضیحی مسیرش را عوض می‌کند] است؛ جایی که متغیرهای پنهان یا اخبار ناگهانی، تمام پیش‌بینی‌های هوش مصنوعی را نقض می‌کنند.
دقیقا همان‌طور که اقتصاددان‌ها گاهی از رفتار بازار شوکه می‌شوند، برنامه‌نویس‌ها هم گاهی از رفتار کدهای خودشان جا می‌خورند. این پیچیدگی‌ها آن‌قدر مهم هستند که محققان دائما در حال مطالعه روی آینده الگوریتم‌های پیش‌بینی هستند تا بفهمند چطور می‌توان سیستم‌هایی ساخت که در برابر اتفاقات غیرمنتظره کم نیاورند. چرا که امروزه یک کرش ساده در یک سیستم بانکی یا بورس، فقط پاک شدن یک فایل ورد نیست، بلکه مستقیما روی تاثیر تکنولوژی بر اقتصاد جهانی نقش دارد و می‌تواند میلیون‌ها دلار ضرر به همراه داشته باشد.
گرما، دشمن شماره یک قطعات الکترونیکی
بیایید از دنیای نرم‌افزار فاصله بگیریم و به فیزیک ماجرا نگاه کنیم. کامپیوتر شما با برق کار می‌کند و عبور برق از قطعات، گرما تولید می‌کند. هرچه بیشتر از سیستم کار بکشید (مثلا یک بازی سنگین اجرا کنید یا فیلم رندر بگیرید)، این گرما بیشتر می‌شود.
سازندگان کامپیوتر فن‌ها و خنک‌کننده‌هایی داخل کیس یا لپ‌تاپ قرار می‌دهند تا این گرما را بیرون ببرند. اما فرض کنید لپ‌تاپ را روی فرش یا پتو گذاشته‌اید و راه‌های هوایی آن مسدود شده است. یا اینکه بعد از دو سه سال استفاده، فن‌ها پر از گرد و خاک شده‌اند. در این حالت، دمای پردازنده (CPU) یا کارت گرافیک به شدت بالا می‌رود.
کامپیوترها یک سیستم دفاعی خیلی جالب دارند. وقتی سنسورها حس کنند دما دارد از حد مجاز (مثلا ۹۰ یا ۱۰۰ درجه سانتی‌گراد) بالاتر می‌رود و قطعه در حال ذوب شدن است، سیستم بلافاصله و بدون هیچ اخطاری برق را قطع می‌کند تا قطعات نسوزند. پس اگر لپ‌تاپتان وسط کارهای سنگین یک‌دفعه خاموش می‌شود، احتمالا دلیل کرش سیستم شما فقط یک تمیزکاری ساده و تعویض خمیر سیلیکون نیاز دارد.
درایورها: مترجم‌هایی که زبان هم را نمی‌فهمند
یکی دیگر از مواردی که خیلی روی اعصاب می‌رود، آپدیت‌های ناقص است. قطعات سخت‌افزاری (مثل کارت صدا، کارت گرافیک، پرینتر) برای اینکه با سیستم عامل (ویندوز) صحبت کنند، به یک برنامه رابط به نام «درایور» نیاز دارند. درایور مثل یک مترجم عمل می‌کند.
حالا فرض کنید ویندوز شما آپدیت می‌شود، اما درایور کارت گرافیک شما هنوز نسخه قدیمی است. ویندوز یک دستور جدید می‌فرستد، درایور آن را نمی‌فهمد و یک ترجمه اشتباه به کارت گرافیک تحویل می‌دهد. نتیجه؟ صفحه مانیتور شما فریز می‌شود و کامپیوتر کرش می‌کند. همیشه سعی کنید درایورهای اصلی سیستم را (مخصوصا گرافیک) از سایت خود سازنده آپدیت نگه دارید. خیلی از مشکلاتی که ظاهرا هیچ دلیلی ندارند، با همین آپدیت ساده حل می‌شوند.
حرف آخر: با کامپیوترتان مهربان باشید
کامپیوترها هم مثل ماشین‌های مکانیکی نیاز به سرویس و نگهداری دارند. ویندوزی که پنج سال است عوض نشده، پر از فایل‌های اضافی و نرم‌افزارهای نصفه و نیمه پاک شده است، قطعا بیشتر از یک ویندوز تازه نفس کرش می‌کند.
دفعه بعد که کامپیوترتان گیر کرد و صفحه آبی مرگ را دیدید، به جای عصبانی شدن و کوبیدن روی کیبورد، یک نفس عمیق بکشید. به این فکر کنید که در همان لحظه، میلیون‌ها محاسبه ریاضی در حال انجام بوده و فقط یکی از آن‌ها به مشکل خورده است. پیدا کردن دقیق دلیل کرش سیستم شاید کار یک متخصص باشد، اما با رعایت یک سری اصول ساده (مثل نصب آنتی‌ویروس خوب، آپدیت درایورها، جلوگیری از داغ شدن دستگاه و البته بک‌آپ گرفتن مداوم از فایل‌های مهم)، میتوانید این اتفاقات اعصاب‌خردکن را به حداقل برسانید.
و مهم‌ترین قانون دنیای دیجیتال را هیچ‌وقت فراموش نکنید: همیشه، در هر حالتی، کلیدهای Ctrl+S (ذخیره کردن) را فشار دهید. هیچ‌کس نمی‌داند کرش بعدی چه زمانی از راه می‌رسد!
این مطلب رپرتاژ آگهی است، توسط فارنت تهیه نشده و صرفاً جنبه معرفی دارد و به‌منزله تأیید، توصیه یا تضمین خدمات، عملکرد یا محصولات از سوی فارنت نیست. مسئولیت هرگونه خرید یا تصمیم مالی بر عهده مخاطب است و فارنت مسئولیتی در قبال نتایج آن ندارد.
دیدگاه شما پس از بررسی توسط تحریریه منتشر خواهد شد. در صورتی که در بخش نظرات سوالی پرسیده‌اید اگر ما دانش کافی از پاسخ آن داشتیم حتماً پاسخگوی شما خواهیم بود در غیر این صورت تنها به امید دریافت پاسخ مناسب از دیگران آن را منتشر خواهیم کرد.
ایمیل شما منتشر نخواهد شد.